فرش ماشيني كاشان

 سرمنشاء صنعت فرش، همانند بسياري از شاخه هاي صنعت كهن نساجي، كشور ايران بوده كه از اين حيث شايد در بين ساير علوم و فنون نيز منحصر به فرد باشد. قدمت طولاني فرش دستباف نشانگر توجه اقوام مختلف ايراني به امر نساجي است. از بافت نخستين فرش اطلاع دقيقي در دست نيست؛ اما قديمي ترين فرش يافت شده در جهان  فرشي ست ايراني، كه در درة  «پازيريك» سيبري كشف شده و «فرش پازيريك» ناميده مي شود. نقش جانوران بالدار بر روي اين فرش، همراه با نقوش تخت جمشيد صحت نظر محققين در ايراني بودن اين فرش را ثابت مي‌كند. فرش در طول زمان با هنر و فرهنگ ايراني عجين بوده و با صدر نشيني در موزه های معتبر، نام ايران را در دورترين نقاط دنيا بلند آوازه ساخته است. با اختراع ماشين بخار و آغاز روند صنعتي شدن اين هنر، تكامل تكنولوژيك توليد فرش نيز سير صعودي به خود گرفت. نخستين دستگاه هايي كه از نيروي بخار در تكنولوژي هاي مختلف توليد فرش بهره مي بردند، ابتدا در آمريكا ساخته شدند.نخستين هدف صنعتي شدن، توليد فرش هايي شبيه فرش دستباف با هزينه كمتر و به عبارت ديگر، توسعه بازار فرش از قصرها و قلعه هاي سلطنتي به داخل خانه هاي قشر متوسط و حتي فقير جامعه بود. 

فرش كاشان به پشتوانه تاريخ كهن و اصالت كم نظير خود، همواره مورد توجه بوده است. وجود بافندگاني كه از سال‌هاي دور فرش‌هاي نفيس و زيبا توليد مي‌كرده اند سبب شده تا كاشان به عنوان يكي از مراكز اصلي توليد فرش مورد توجه خريداران قرار گيرد.اساسا صنعت فرش ماشيني بر خلاف فرش دستباف، از سابقه تاریخی چندان طولاني در ايران برخوردار نیست. حدود چهل سال پيش نخستين كارخانه توليد فرش ماشيني در كشور در شهرستان كاشان تأسيس و راه اندازي شد. اين كارخانه كه به كارخانه فرش راوند معروف شد بزرگترين كارخانه توليد كننده فرش ماشيني در كشور و حتي خاورميانه بود كه با شهرت جهاني خود توانسته بود به موفقيت‌هاي چشم‌گيري در توليد و صادرات دست يابد. پس از آن به تدريج كارخانه ها و كارگاه‌هاي بزرگ و كوچك ديگر توليد فرش ماشيني تأسيس گرديد كه با توجه به نياز روزافزون داخلي و خارجي،‌آينده‌اي روشن را پيش‌روي خود مي‌ديد. اوج اين روند در سال‌هاي آغازين دهه هفتاد شمسي اتفاق افتاد كه با پديد آمدن بازارهاي جديد، ميل به تأسيس كارخانه هاي فرش ماشيني را در بين سرمايه‌داران تقويت كرد.  

در حال حاضر كاشان، قطب صنعت فرش ماشيني كشور محسوب مي شود. خوشه فرش ماشيني كاشان، آران وبيدگل سالانه 58 ميليون متر مربع فرش توليد مي كند كه ارزش آن به 1000 ميليون دلار مي رسد. اين ميزان 60 درصد از كل ظرفيت توليد فرش ماشيني كشور را تشكيل مي دهد. فرش ماشيني توليد شده در كاشان به تمامي استان هاي كشور فرستاده مي شود و درصد قابل توجهي از نياز فرش ماشيني كشور را تامين ميكند. حدود 700 واحد توليد فرش ماشيني در منطقه اي به شعاع 10 كيلومتر واقع شده اند. اين واحد ها در شهرك هاي صنعتي راوند، اميركبير، سليمان صباحي، هلال، كوير و بعضا در خارج از شهرك هاي صنعتي مشغول فعاليت هستند و بيش از ۵7 درصد ظرفيت صنعتي شهرهاي كاشان وآران وبيدگل را به خود اختصاص داده اند.  اين مجموعه تامين كننده ي اشتغال مستقيم بيش از 13500 نفر در اين دو شهرستان است. خوشه فرش ماشيني كاشان، آران وبيدگل صاحب سهمي 65 درصدي در صادرات  فرش ماشيني كشور است. 52 شركت فعال در خوشه در سال گذشته صادرات داشته اند كه ارزش آن بالغ بر100 ميليون دلار (10 درصد از كل توليد) بوده است.80 درصد از كل صادرات، به دو كشور عراق و افغانستان انجام شده و 20 درصد بقيه به 42 كشور ديگر از جمله آلمان، آمريکا، سوئد، ‌استراليا وكانادا صادر شده است. 

   - برنامه هاي اجرا شده:

      1.تشكيل ‹‹كانون فناوري فرش››

      2.برگزاري ‹‹سمينار كاربردهاي فناوري نانو براي ايجاد خواص ضد لك و ضد آتش در الياف فرش ماشيني››

      3.برگزاي مصاحبه هاي متعدد با اعضاي خوشه

      4.بازديد از كارخانه هاي فعال

   - برنامه هاي در دست اجرا:

      1. طرح شناسايي ظرفيت هاي خوشه

      2. تشكيل شوراي راهبري خوشه

       3. انتشار گاهنامه مكتوب براي اطلاع رساني به فعالان خوشه

       4. طرح ساخت ماشين آلات قالي بافي بومي

      5. تلاش براي سوق دادن پايان نامه هاي دانشجويي به سمت راه حل يابي مشكلات فني موجود در خوشه